Kaizen

Kaizen is het Japanse woord voor “veranderen naar beter” of “verbetering”. Het is een aanpak in productiviteitsverbetering, ontstaan uit de toepassing van het werk van Amerikaanse experts zoals Frederick Winslow Taylor, Frank Bunker Gilbreth en Walter Shewhart (en een samenwerkingsprogramma van het United States Department of War) binnen de industrie na de Tweede Wereldoorlog. De ontwikkeling van Kaizen ging hand in hand met de ontwikkeling van kwaliteitstechnieken, maar beperkt zich daar niet toe.

Boektip: Kaizen leer je het best van de bron: Kaizen van Masaaki Imai, de grondlegger van de methode. Bekijk dit boek op Amazon (affiliatelink) · Alle boektips

Kaizen en haar doelstellingen

Eliminatie van verspillingen (aan de hand van de 3 M’s)
Just-in-time-leveringen (het beheersen van de voorraden)
Standaardisering van productie
Cyclus van Continuous Improvement

Een betere definitie van het Japanse gebruik van Kaizen is “uiteenrafelen en opnieuw in elkaar zetten, maar dan op een betere manier”. Datgene wat uiteengehaald wordt, is meestal een proces, systeem, product of dienst. Kaizen gaat verder dan alleen het verbeteren van iets, een proces of productie. Het doel is dat de werkplaats effectiever, efficiënter en menselijker wordt gemaakt dan die misschien al is. Het elimineert onnodig hard werken, zowel mentaal als fysiek, en leert mensen daarnaast verspillingen (waste) in een proces te zien en te elimineren.

Het ontslaan van werknemers is nooit het doel van Kaizen. Kaizen moet uitgevoerd worden met veel respect voor de mensen. Dat zou letterlijk Kaiaku heten – het tegenovergestelde van Kaizen.

Kaizen is voor iedereen

Alle lagen in de onderneming werken mee aan Kaizen – van CEO tot boekhouder, tot de werkvloer. Zelfs externe stakeholders kunnen betrokken worden wanneer nodig.

Een van de bekendste schrijvers over Kaizen is Masaaki Imai. Hij schreef het boek Kaizen, en het vervolg daarop Gemba Kaizen, dat vrij vertaald kan worden als “verbeteren vanaf de werkvloer”. Kaizen is een onderdeel van de Lean-methodiek en richt zich op het elimineren van verspilling, overbelasting en variatie in processen. De mens staat centraal, en daaromheen staan de volgende verbetertools ter beschikking: Muda, Muri en Mura.

Kaizen is nauw verbonden met de PDCA-cyclus van Deming: alles wat je verbeterd hebt, is niet het einde – het is wel het einde van de eerste verbetercyclus, maar tegelijk de eerste stap naar een volgende verbetering. Omdat deze cyclus continu is, wordt Kaizen ook vaak genoemd binnen de Continuous Improvement-tool binnen Lean. Meer weten over aanvullende, verdiepende literatuur van Masaaki Imai? Bekijk bijvoorbeeld ook dit boek.

Kaizen in 4 blokken

De blokken zijn weliswaar bekend binnen Lean, maar hebben wel nauwe banden met elkaar. De blokken zijn als volgt verdeeld:

Muda: 8 verspillingen (TIM WOODS)
Muri: overbelasting (bottlenecks en constraints)
Mura: variatie (reduceer variatie en voorkom fouten)
De mens staat centraal: gedrag, leiderschap, continu verbeteren (CI) en het ontwikkelen van vaardigheden

DMAGIC

Kaizen kent ook zes stappen (DMAGIC) binnen het verbeterproces. DMAGIC is afgeleid van DMAIC: de toevoeging van de letter G als ‘Genereer’ is een extra optie om juist meer mogelijke oplossingen in kaart te brengen. Deze stappen zijn gericht op het in kaart brengen van onder meer verspillingen, inflexibiliteit, verstoringen en schommelingen in het productieproces. DMAGIC kan als volgt uitgelegd worden:

Definieer het probleem middels het operationaliseren
Meet feiten met behulp van een Pareto-analyse of een waardestroomschema
Analyseer de feiten met behulp van een Ishikawa-diagram (ook wel visgraatdiagram genoemd). Gebruik ook de 5x Why-techniek
Genereer, categoriseer en prioriteer verbeteringen met behulp van een impact- en haalbaarheidsmatrix
Implementeer verbeteringen en houd overzicht over de status en voortgang in een Project charter
Controleer en ‘borg’ door standaardisatie (werkinstructies)

Er bestaat ook ‘Kaizen Continuous Improvement’, dat verder bouwt op het continu verbeteren van Kaizen. Kaizen maakt daarnaast gebruik van diverse Lean-tools, zoals bijvoorbeeld 5W1H.