Ishikawa Fishbone

Ishikawa Fishbone

De Ishikawa Fishbone is een eenvoudige methode, ontwikkeld door Kaoru Ishikawa, voor het verbeteren van productieprocessen en de bijbehorende kwaliteitscontrole. Het kwaliteitselement wordt het meest verbonden met het “oorzaak-en-gevolg-diagram” – een techniek met een eenvoudige, grafische manier om een keten van oorzaken en gevolgen voor te stellen en het logische verband tussen variabelen aan te duiden.

De Ishikawa Fishbone wordt ook wel visgraat, herringbone of Cause-and-Effect diagram genoemd. De methode staat in nauwe relatie met de 6M-methode, omdat bij het ordenen van mogelijke oorzaken 6 vooraf gedefinieerde basiscategorieën worden gebruikt.

  • De probleemomschrijving noemen we de Y
  • De gevonden mogelijke oorzaken binnen de categorieën noemen we de X’n (X1, X2, X3, etc.)

De 6 basiscategorieën

  • Methode
  • Materiaal
  • Mens
  • Management
  • Milieu
  • Machine

Bovenstaande lijst kan verschillen, afhankelijk van de situatie.

Wanneer gebruik je een Ishikawa Fishbone?

Het opstellen van een Cause-and-Effect Diagram is nuttig wanneer een organisatie:

  • Op zoek is naar een of meerdere mogelijke oorzaken binnen een specifiek proces of situatie
  • Relaties of interacties tussen processen wil blootleggen
  • Een bestaand probleem analyseert, met als doel het opstarten van corrigerende maatregelen
  • Inzicht wil verkrijgen in een proces en de kennis van medewerkers wil vergroten
  • Mogelijke verbetertrajecten wil identificeren

Voordelen van een Ishikawa Fishbone

  • Helpt bij het zoeken naar de root causes (grondoorzaken)
  • Een visuele aanpak die de inbreng van elk teamlid aanmoedigt
  • Eenvoudig, duidelijk en makkelijk te begrijpen in gebruik
  • Vergroot de kennis van het proces, probleem of de situatie

Stappenplan van een Ishikawa Fishbone

  1. Bepaal en definieer het onderwerp – identificeer en beschrijf de uitkomst (probleem, situatie, proces)
    • Bespreek en bepaal het onderwerp
    • Gebruik een operationele definitie
    • Definieer met korte, heldere zinnen
  2. Bereid de Fishbone voor
    • Gebruik bijvoorbeeld een whiteboard of groot formaat papier en teken een visgraatdiagram
    • Teken een horizontale lijn met een pijl die naar rechts wijst
    • Beschrijf rechts de uitkomst zoals gedefinieerd in stap 1 – bijvoorbeeld: “Kwaliteit van het eindproduct is niet stabiel”
  3. Selecteer de categorieën

    Afhankelijk van de gedefinieerde uitkomst kan een van onderstaande indelingen gebruikt worden:

    Model Categorieën
    3 M’s en P Method, Material, Machine, People
    4 P’s Policies, Procedures, People, Plant
    6/8 M’s Machine, Method, Material, Man Power, Measurement, Management/Maintenance, Mother Nature
    8 P’s Product/Service, Price, Place, Promotion/Entertainment, People, Process, Productivity, Quality
    4 S Surroundings, Suppliers, Systems, Skills

    Let op: dit zijn de meest gebruikte indelingen – er zijn ook andere categorieën in gebruik.

  4. Identificeer de oorzaken – de primaire oorzaken die bijdragen aan de uitkomst worden geïdentificeerd. Iedereen mag mogelijke oorzaken aandragen; plaats deze onder een of meerdere categorieën. Past een oorzaak onder meerdere categorieën, dan kan die ook op meerdere plekken in het diagram worden opgenomen.
  5. Bepaal de kern van de oorzaak – zorg dat de kernoorzaak duidelijk is, bijvoorbeeld met de 5x Why-techniek. Wil je dit in de praktijk toepassen? Bekijk dan ook deze uitleg-video van Harvard. Deze techniek wordt vooral toegepast in de Analyse-fase van het DMAIC-model, om goed inzicht te krijgen in de huidige situatie en van daaruit verder onderzoek en mogelijke oplossingen te bepalen.